BS 5867-2 Standardı: Konut Dışı Perdelerde Yanmazlık Kuralları

Standardın Kapsamı ve Birleşik Krallık Mevzuatı

BS 5867-2, Birleşik Krallık'ta konut dışı binalarda kullanılacak perde, drape ve pencere jaluzileri ile astar kombinasyonlarının yanmazlık gerekliliklerini belirleyen temel standarttır [1]. Kamu binaları, oteller, hastaneler ve ticari alanlar için üretilen tekstillerde alev geciktiricilik performansı, yapının kullanım amacına ve gerçekleştirilen yangın risk değerlendirmesine doğrudan bağlıdır [1, 2]. Bu standart, perdelerin ve astarların tek başına ya da birlikte oluşturdukları kumaş kombinasyonlarının alev alma şartlarını ayrıntılı biçimde düzenler [1]. Birleşik Krallık'ta konut dışı binalarda yapılan risk değerlendirmelerinde, BS 5867-2 Type B testini başarıyla geçmiş olan perdeler çoğu zaman kullanım için uygun ve yeterli kabul edilmektedir [2].

Avrupa genelinde perdelerin yanma davranışını sınıflandırmak amacıyla EN 13773 standardı referans alınırken, Birleşik Krallık pazarında BS 5867-2 teknik şartnamelerin merkezinde yer almaya devam etmektedir [1, 4]. İhracatçı üreticilerin teklif hazırlarken projenin risk düzeyini ve istenen tip seviyesini doğru tespit etmesi kritik öneme sahiptir [1, 2]. Binanın niteliği, kullanım amacı ve yürütülen faaliyetler doğrultusunda hazırlanan yangın risk değerlendirmesi, şartnamede hangi performans seviyesinin talep edileceğini belirleyen ana unsurdur [2].

Test Yöntemi ve Değerlendirme Ölçütleri

Standart kapsamında kumaş numunesi dikey olarak asılır ve alev kaynağı numunenin alt kenarına değil, kumaşın doğrudan yüzeyine uygulanır [1, 2]. Tüm tiplerde uygulanan bu dikey yüzey testi, alevin kumaş üzerindeki yayılımını ve davranışını ölçer [1, 2]. Numunenin düşey konumlandırılması ve alevin doğrudan yüzeye yönlendirilmesi, asılı perdelerin gerçek yangın anında karşılaşacağı alev temasını laboratuvarda canlandırır [1, 2]. Deney esnasında değerlendirilen temel ölçütler şunlardır [2]:
- Alevin kumaş yüzeyinde yayılma mesafesi ve yanma süresi [1, 2],
- Kumaş numunesinden ayrılarak yere düşen alevli damlacıkların oluşup oluşmadığı [2].

Alevli damlacık oluşumu, yangının zemin tekstillerine ve mobilyalara sıçrama riskini artırdığı için test değerlendirmesinde özellikle dikkate alınır ve sınırlandırılır [2]. Kumaş yapısında kalıcı alev geciktirici Trevira CS gibi modifiye polyester liflerin kullanılması durumunda, yanmazlık özellikleri yıkamayla çıkmaz; kumaşın yaşlanması veya yoğun kullanımıyla kaybolmaz [3]. Lifin kimyasal yapısına entegre edilen bu koruma, kumaşın kullanım süresince alev geciktirici niteliğini muhafaza etmesini sağlar [3].

Type A, Type B ve Type C Performans Seviyeleri

BS 5867-2 standardı, test koşullarının şiddetine göre üç farklı performans tipi tanımlar [2]:
- Type A Seviyesi: Standardın en hafif test seviyesidir [2]. BS EN ISO 6941 test yöntemine göre kumaş yüzeyine 10 saniye süreyle alev uygulanarak değerlendirilir [1, 2]. Kumaşın bu temel alev temasına karşı dayanımı incelenir [2].
- Type B Seviyesi: Konut dışı perdelerde en yaygın aranan orta seviyedir [2]. BS EN ISO 15025 metoduna göre numune yüzeyine 15 saniye boyunca alev tatbik edilerek gerçekleştirilir [1, 2]. Bu seviyede numuneler, belirlenen standart temizleme prosedürü öncesinde ve sonrasında ayrı ayrı teste tabi tutulur [2].
- Type C Seviyesi: Standardın en ağır ve en zorlu gerekliliklerini içeren seviyesidir [2]. Bu seviyede kumaşlar, BS EN ISO 10528 standardında belirtilen ticari yıkama prosedürüne göre tam 50 yıkama döngüsünden geçirildikten sonra alev testine tabi tutulur [1, 2]. 50 yıkama döngüsü sonrasında dahi alev yayılımı sınırları ve alevli damlacık oluşturmama kriterlerinin tam olarak korunması şarttır [2].