Contract döşemelik: İngiltere ve AB projelerinde BS 7176 şartı

Uluslararası kontrat (contract) projelerinde yer almak isteyen Türk döşemelik kumaş üreticileri ve ihracatçıları için teknik şartnamelerin başında yangın güvenliği standartları gelmektedir. Özellikle İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) pazarlarındaki otel, ofis, hastane ve kamu binası projelerinde, döşemelik kumaşların yanmazlık performansını kanıtlayan belgeler, projeye kabul edilmenin ön koşuludur. Bu pazarlarda, ev dışı kullanım alanlarındaki oturma grupları için aranan temel standartların başında İngiliz Standartları Enstitüsü (BSI) tarafından yayımlanan BS 7176 gelmektedir.

İngiltere pazarında, özellikle uyku alanı sağlayan konaklama tesislerinde yangın güvenliği denetimleri son derece katıdır. Bu denetimlerde, döşemeli mobilyaların yanmazlık standartlarına uygunluğu doğrudan belgelendirilmek zorundadır. Türk üreticilerin bu yüksek bütçeli projelerde yer alabilmesi, kumaşlarının hangi test yöntemlerine tabi tutulduğunu ve bu testlerin hangi kurumlar tarafından onaylandığını net bir şekilde beyan edebilmesine bağlıdır.

Ev Dışı Kullanım ve Seating Standartları: BS 7176 ve BS 5852 İlişkisi

İngiltere'de ev dışı oturma ünitelerinde kullanılacak döşemeli mobilyaların tutuşmaya karşı direnci, BSI - BS 7176:2007+A1:2011 standardı ile belirlenmiştir. Bu standart, ev dışı oturma mobilyalarının tutuşmaya karşı direnç gereksinimlerini belirlerken, testlerin uygun şekilde BS 5852, BS EN 1021-1 veya BS EN 1021-2 standartlarına göre yapılmasını şart koşar.

BS 7176 standardı, mobilyanın kullanılacağı alanın risk derecesine göre (düşük, orta, yüksek risk) farklı test kaynaklarının uygulanmasını öngörür. Bu kapsamda, döşemelik kumaşın tek başına değil, dolgu malzemesiyle birlikte bir kompozit olarak test edilmesi esastır. Türk üreticilerin kontrat projelerine teklif verirken sadece kumaşın kendisini değil, kullanılacak dolgu malzemesiyle oluşturacağı kombinasyonun da bu standardı karşılayacağını bilmesi ve test süreçlerini buna göre planlaması kritik önem taşımaktadır.

Tarihsel süreçte, İngiltere'deki yangın güvenliği mevzuatı, özellikle toplu yaşam alanlarında meydana gelen yangınların ardından daha da sıkılaştırılmıştır. Günümüzde, GOV.UK - Fire safety risk assessment: sleeping accommodation kılavuzunda açıkça belirtildiği üzere, ev dışı kullanıma yönelik döşemeli mobilyaların tutuşmaya karşı direnci için BS 7176 standardına uygunluk aranmaktadır. Bu standarda uygun olmayan hiçbir döşemeli ürünün projelerde kullanılmasına izin verilmemektedir.

Avrupa Birliği Standartları ve Sigara Testi: BS EN 1021-1

Avrupa genelinde ve İngiltere ile ortak yürütülen projelerde en yaygın uygulanan test yöntemlerinden biri de BSI - BS EN 1021-1:2014 standardıdır. Bu standart, döşemeli oturma ünitelerinde kullanılan yüzey kaplamaları (kumaş) ve dolgu malzemeleri gibi malzeme kombinasyonlarının, içten içe yanan bir sigara ateşine maruz kaldığında tutuşabilirliğini değerlendirmek için bir test yöntemi sunar.

Sigara testi olarak da bilinen bu süreçte, malzemenin belirli bir süre boyunca alev almadan veya içten içe yanmaya devam etmeden kalabilmesi ölçülür. BS EN 1021-2 ise benzer bir kombinasyonu küçük bir gaz alevi (kibrit alevi eşdeğeri) kullanarak test eder. Kontrat projelerinde genellikle bu iki standardın (EN 1021-1 ve EN 1021-2) birlikte sağlanması istenir. Türk döşemelik kumaş üreticileri, AB ülkelerine yapacakları ihracatta bu iki test raporunu hazır bulundurarak rakiplerinin önüne geçebilirler.

Akredite Laboratuvar Seçimi ve UKAS Onayı

Yangın güvenlik belgelerinde sadece testin yapılmış olması yeterli değildir; testin hangi kuruluş tarafından gerçekleştirildiği de büyük önem taşır. İngiltere hükümetinin resmi kılavuzlarında, ürünlerin alev geciktirici işlemleri hakkında herhangi bir şüphe duyulması durumunda, tedarikçiden bu ürünlerin flammability (yanmazlık) testlerinin UKAS akredite bir kuruluş tarafından yapıldığına dair onay istenmesi gerektiği açıkça belirtilmektedir.

İlgili resmi GOV.UK dokümanında tam olarak şu ifade yer almaktadır: "If you are in any doubt about the flame retardant treatment of any product you should seek confirmation from the supplier that the items have been tested for flammability by a UKAS accredited organisation." Bu durum, Birleşik Krallık pazarında faaliyet gösteren proje yöneticilerinin ve denetçilerinin, UKAS (United Kingdom Accreditation Service) logolu olmayan test raporlarını kabul etmeme yetkisine sahip olduğunu göstermektedir. Türk üreticilerin, test işlemlerini yaptırırken seçtikleri laboratuvarların uluslararası geçerliliğe ve özellikle UKAS akreditasyonuna sahip olup olmadığını sorgulamaları gerekmektedir.

FR (Flame Retardant) İşlemli Kumaşlarda Yıkama Ömrü ve Yeniden Test

Döşemelik kumaşlarda yanmazlık özelliği iki farklı yöntemle elde edilir: İplikten gelen kalıcı yanmazlık (Inherent FR) veya kumaş üretildikten sonra uygulanan kimyasal apre işlemleri (Topical FR). Bursa merkezli ve uluslararası düzeyde doğrulanmış üreticilerden olan Vanelli Tekstil gibi firmalar, Trevira CS gibi kalıcı yanmazlık teknolojilerini kullanarak uluslararası projelerde yüksek standartları karşılamaktadır. Ancak, sonradan alev geciktirici kimyasal apre uygulanan kumaşlarda en kritik konu, bu özelliğin yıkama ve kullanım süresince kalıcı olup olmadığıdır.

Kontrat projelerinde kullanılacak döşemelik kumaşların, temizlik ve bakım süreçleri sonrasında da yanmazlık performansını koruması şarttır. Kimyasal apreli kumaşların, kullanım ömrü boyunca maruz kalacağı yıkama veya kuru temizleme işlemlerinden sonra yanmazlık özelliğini kaybedip kaybetmediğini belirlemek amacıyla belirli periyotlarla yeniden test edilmesi gerekebilir. Proje şartnamelerinde kumaşın kaç yıkamaya kadar yanmazlık özelliğini koruması gerektiği belirtilir; eğer bu konuda bir veri sağlanmamışsa, üreticilerin ürün güvenliğini garanti altına almak için yıkama sonrası test raporlarını da sunması beklenir.

Neden önemli

İngiltere ve AB'deki kontrat projelerinde BS 7176 ve UKAS onaylı test raporu olmadan hiçbir döşemelik kumaşın kabul edilmesi mümkün değildir; bu belgelerin eksikliği, Türk üreticilerin yüksek katma değerli proje kapılarından geri dönmesine neden olur.

Üye ne yapabilir

1. Üretimini yaptığınız döşemelik kumaşların BS 7176 standardına uygunluğunu doğrulamak için kumaş ve dolgu malzemesi kombinasyonlarını BS EN 1021-1 ve BS EN 1021-2 standartlarına göre test ettirin.

2. İngiltere projelerine teklif verirken, test raporlarınızın UKAS akreditasyonuna sahip yetkili bir laboratuvardan alındığından emin olun ve bu belgeleri teklif dosyanızın en önüne ekleyin.

3. Sonradan FR işlemi uygulanmış kumaşlar için yıkama sonrası performans verilerini netleştirin; kalıcı yanmazlık gerektiren yüksek riskli projeler için ise Trevira CS gibi tescilli, kalıcı alev geciktirici iplik teknolojilerine yönelin.